GÜMRÜK ANTREPO REJİMİNDE BELİRGİN BİR ŞEKİLDE FARKLI CİNSTE EŞYA
1. Gümrük antrepo rejiminde belirgin bir şekilde farklı cinste eşya nedir?
2. Belirgin bir şekilde farklı cinste eşyaya hangi ceza uygulanır?
3. Belirgin bir şekilde farklı cinste eşya tasfiye edilir mi?
Gümrük Yönetmeliği’nin 328/2’nci maddesi “Kanunun 236’ncı maddesinin beşinci fıkrasının uygulanması bakımından, gümrük antrepo rejimine tabi tutulan eşyanın kontrolü neticesinde beyan edilenden açıkça farklı olduğu tahlil, teknik inceleme ve araştırmaya gerek olmaksızın kolayca anlaşılabilen ve gümrük vergileri ve/veya ticaret politikası önlemleri açısından farklılık oluşturan eşya, belirgin bir şekilde farklı cinste eşya olarak kabul edilir.” der.
Buna göre gümrük antrepo rejimine tabi tutulan eşyanın;
1. Beyan edilen eşyadan açıkça farklı olduğu tahlil, teknik inceleme ve araştırmaya gerek olmaksızın kolayca anlaşılabilmesi ve
2. Gümrük vergileri ve/veya ticaret politikası önlemleri açısından farklılık oluşturması gerekir.
Bu iki ana koşul birlikte gerçekleşmedikçe eşyanın belirgin bir şekilde farklı cinste eşya olduğu kabul edilemez.
Bununla birlikte, gümrük antrepo rejiminde belirgin bir şekilde farklı cinste eşyaya uygulanacak ceza Gümrük Kanunu 236/5’inci maddesinde düzenlenmiştir.
“MADDE 236- 5. Eşyanın gümrük antrepo rejimine tabi tutulmasına ilişkin beyanının kontrolü veya muayenesi neticesinde antrepo beyannamesinde beyan edilenden belirgin bir şekilde farklı cinste eşya olduğunun tahlil, teknik inceleme ve araştırmaya gerek olmaksızın tespiti hâlinde;
a) Farklı çıkan eşyanın gümrük vergileri toplamının beyan edilen eşyanın gümrük vergileri toplamından fazla olması durumunda farklı çıkan eşyaya ilişkin gümrük vergilerinin iki katı idari para cezası verilir.
b) Farklı çıkan eşyanın beyan edilen eşyadan farklı şekilde, ithalinin lisansa, şarta, izne, kısıntıya veya belli kuruluşların vereceği uygunluk veya yeterlilik belgesine tabi olması durumunda farklı çıkan eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı idari para cezası verilir.”
Belirgin bir şekilde farklı cinste çıkan eşyaya uygulanacak ceza;
1. Gümrük vergileri açısından fark varsa gümrük vergilerinin iki katı idari para cezası,
2. Lisans, şart, izin, kısıntı vb. fark varsa gümrüklenmiş değerinin iki katı idari para cezasıdır.
Kanun hükmünde gümrük antrepo rejiminde beyan edilen ve belirgin bir şekilde farklı cinste çıkan eşyanın tasfiyeye tabi tutulması öngörülmemiştir.
Ancak, yaşanan olaylarda mükelleflere hem idari para cezası uygulandığı hem de eşyanın tasfiye edildiği müşahede edilmektedir. Tasfiye gerekçesi olarak Gümrük Kanunu 236/2’nci maddesi ve GGM 18.01.2021 / 60704082 dağıtımlı yazıları dayanak gösterilmektedir. Ancak ne Kanun maddesi ne de dağıtımlı yazı gümrük antrepo rejiminde belirgin bir şekilde farklı cinste çıkan eşyanın tasfiye edilmesine dayanak olamaz. Çünkü,
· GK 236/2’nci maddesi antrepolarda yapılan sayımlarda kayıtlara göre fazla eşya çıkması halinde uygulanır.
· 18.01.2021 / 60704082 tarih sayılı dağıtımlı yazı da Gümrük Kanunu’nun 234 ile 235’inci maddelerine konu yaptırımların birlikte uygulanıp uygulanmayacağını düzenlemektedir.
Ayrıca, Gümrük Kanunu 236/5’inci madde hükmü 07.11.2019 tarihli, 30941 sayılı R.G. 7190 s.k. ile değişmiştir. Değişiklik öncesi madde hükmü eşyanın tasfiye edilmesini öngörmekteydi. Lakin madde hükmü 2019 yılında değişikliğe uğramış ve tasfiyeye tabi tutulacağına dair hüküm kaldırılmıştır.
Mülga GK 236/5
“Gümrük antrepolarındaki eşyanın, antrepo beyannamesinde beyan edilenden belirgin bir şekilde farklı cinste eşya olduğunun tespiti halinde, bu eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı idari para cezası verilir, eşyaya el konularak mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilir ve eşya 177 ila 180 inci madde hükümlerine göre tasfiyeye tabi tutulur.”
Hal böyleyken ve Kanun hükmü açıkken gümrük antrepo rejiminde belirgin bir şekilde farklı cinste olan eşyanın tasfiye edilmesinin ve mükelleflerin mağdur edilmesinin yanlış bir uygulama olduğu görüşündeyim.
Sezen KAYA
Gümrük Müşaviri